Μνημεία: μονές και σπήλαια στις πλαγιές

Στον Υμηττό τα μνημεία είναι δύο ειδών. Άλλα τα έχτισαν άνθρωποι και άλλα τα έφτιαξε η πέτρα με τον χρόνο.

Μονές. Η βυζαντινή παράδοση του βουνού έχει πέντε γνωστές μονές:

• Μονή Καισαριανής, στις δυτικές πλαγιές, χτισμένη πάνω σε χώρο που λατρευόταν από την αρχαιότητα. Σώζονται ερείπια παλαιοχριστιανικής βασιλικής, ο ναός γύρω στο 1100, η τραπεζαρία (πιθανόν 16ος ή 17ος αιώνας), τα κελιά και το λουτρό, που στην Τουρκοκρατία έγινε ελαιοτριβείο.
• Μονή Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου, ανάμεσα στον Χολαργό και τον Παπάγου.
• Μονή του Κυνηγού, στη βορειότερη κορυφή, σήμερα γυναικείο κοινόβιο. Γιορτάζει στις 29 Αυγούστου. Κατά τη Βικιπαίδεια, ο Νίκος Καζαντζάκης σκόπευε να ιδρύσει εκεί πνευματική κοινότητα τη δεκαετία του 1920.
• Μονή Αγίου Ιωάννη Προδρόμου Καρέα, στις δυτικές πλαγιές κοντά στη συνοικία του Καρέα.
• Μονή Αστερίου, στις δυτικές πλαγιές. Πολλές δημοσιεύσεις τη βάζουν στον 11ο έως 13ο αιώνα, ενώ ο Χαράλαμπος Μπούρας τη χρονολόγησε στον 16ο.

Σπήλαια. Το σημαντικότερο και μεγαλύτερο είναι το σπήλαιο Κουτούκι, στις ανατολικές πλαγιές πάνω από την Παιανία. Μικρότερο είναι το σπήλαιο Λιοντάρι, στην ανατολική πλευρά του βουνού, σε υψόμετρο 550 μέτρων, δυτικά των Γλυκών Νερών (η Βικιπαίδεια το βάζει στα βόρεια). Το όνομά του συνδέεται με την παράδοση για το λιοντάρι του Υμηττού, που ζούσε κάποτε στο βουνό και τρόμαζε τους κατοίκους.